رحیم‌علی شمسایی، نی‌نواز پیشگام تالش درگذشت

امتیاز 4.17
07 می 2019 1052 بازدید بدون نظر

رحیم‌علی شمسایی، نی‌نواز پیشگام تالش درگذشت

رحیم‌علی شمسایی، نی‌نواز پیشگام تالش درگذشت

رحیم‌علی شمسایی، در سال ۱۳۱۵ خورشیدی در خانواده هنر در روستای لپندون دیده به جهان گشود. نی‌نوازی را از کودکی، زیر دست پدرش گلعلی – اسطوره نی‌نوازی این سامان – و برادر بزرگش علی گل، آغاز کرد و به زودی،‌ خود استاد این هنر شد. رحیم‌علی نیز همانند پدر و برادر، نخست به دامداری روی آورد و چندی در این پیشه زندگی به سر آورد، ولی شیوۀ دامداری در زادگاهش به گونه‌ای بود که وادار شد آن را رها کند و به کشاورزی و کارگری روی آورد. وی از روزگاری که دستی در نواختن نی پیدا کرد، هم جان و دل خویشتن را با نوای نی به آرامشی جاودانی سپرد و هم مردمان رنج‌دیده و بینوای روزگارش را که کوشا و هنردوست بودند، با نوای گرم و سوزناک نی‌اش سرخوش و شادمان ساخت. از دهۀ ۱۳۲۰ تا به امروز، نی رحیم‌علی هیچ‌گاه در کنجی نیارمیده و خاموش نگشته؛ بلکه همانند آتشکده‌های باستانی که همچنان شراره‌های آنها فروزان مانده‌اند و رودخانه‌های سرزمینش که پیوسته روانند و همانند جانداری بالنده، جان گرفته و جان بخشیده است.
استاد رحیم‌علی در میان مردم به ساده‌زیستی و خوش‌رفتاری نام‌آور است و رفتار مهربانانه‌اش بسیاری را بر آن داشته تا او را «عمو رحیم» صدا کنند. او نیز همانند پدر، نی را بیشتر برای مردم نواخت و جان هنر دوستان را از مِی نی لبریز کرد.
صدای نی استاد رحیم علی را در چندین جا می‌توان سراغ گرفت:
در خانه: او گاهی در خانه برای دل خویش و جان‌بخشی به خانواده، نی می‌نوازد. گاهی نیز خویشان، دوستان و یا آشنایان از جای‌های دور و نزدیک به خانه‌اش می‌روند و از جام هنر او پیاله‌ای برمی‌گیرند و جانی شستشو می‌دهند.
در بزم‌ها: گاهی آنان که دوست دارند بزم‌های پاک و دوستانه خانوادگی را با هنر بیارایند، به سراغ استاد رحیم‌علی می‌روند و با صدای نی او یادمان بزم خویش را جاودانی می‌کنند.
کُشتی‌سرا: تا میانه‌های دهه ۱۳۴۰ که روستاییان شفت بر پایه کوچ گاهنباری، ییلاق و قشلاق می‌گشتند و بهار و تابستان را در ییلاق به سر می‌بردند، کُشتی بومی نیز بیشتر در ییلاق‌ها برگزار می‌شد و آیین برگزاری کشتی را با نوای نی پرشور می‌ساختند؛ نی‌نوازانی چون رحیم‌علی، زیور این برنامه بودند. از آن پس اگرچه با کاهش رویکرد به دامداری، کوچندگی مردم کاهش یافت و امروزه، تنها تنی چند از دامداران، ییلاق و قشلاق می‌کنند و برگزاری کشتی نیز شیوه و روش دیگری گرفته است، با این همه، از آنجا که هنر نی‌نوازی تالشی، یک پرده (مقام) ویژه کشتی دارد، باز هم گاه و بی‌گاه از نی او در برخی کشتی سراها بهره می‌گیرند.
عروسی‌ها: شاید نوخاستگان امروزی با دیدن جشن‌های پرشور و گروه‌ها و دستگاه‌های بزرگ ساز و آواز، نتوانند باور کنند که در گذشته‌ای نه چندان دور، خانواده‌هایی که نمی‌توانستند یک گروه کوچک ساز و نواز را بیاورند، به یک نی‌نواز بسنده می‌کردند و یک جشن باشکوه را با صدای پرده‌های شادمان نی برپا می‌کردند. از آنجا که روستاهای پیرامون زادبوم استاد رحیم علی، سرشار از مردمان ساده و گاه تهی‌دست بود، برای برگزاری شکوهمند جشن زندگی خود و یا فرزندانشان به آوردن یک نی‌نواز تنها بسنده می‌کردند و چنین بود که صدای نی رحیم‌علی در کمتر عروسی بود که شنیده نشود؛ به ویژه آیین‌های بله برون، شب‌های دامادی و حنابندان را با صدای نی، زیبا و ماندنی می‌کردند.
اگر پای سخنان ساده و شیرین او بنشینی یادمان‌های بسیاری از هنرنمایی‌های خود در جاهای گوناگون به یاد دارد و آدمی را دریغ می‌آید که کسی با چنین سادگی، چه دلها شاد کرده، چه چشن‌ها آراسته و بزم‌ها زیور بخشیده است و چه بسیار دارامندان و زومداران و فرمانروایان با همۀ دبدبه‌ها و کبکبه‌های خویش نتوانسته‌اند این چنین در ژرفای جان مردمان راه یابند و خویشتن را جاودانه کنند.
رحیم‌علی چنان در عروسی‌ها خواهان و خواستار داشت که در فرهنگ بومی سرزمین شفت زبانزد شد و هنر او در این جشن‌ها چنان خواستار داشت که دو بیتی زیر را یکی از سرایندگان بومی، برایش سرود و بر سر زبان‌ها افتاد.
عروسییَه اُوشان آرَسْ ویرَس
رَیْمَلی لَلَه ژَنْه خْردَ نِن دَس
خدا بْکَرْه اوشان روز آمَه بو
درازد آبو خوبَه رَیمَلی نَفَس
( امشب عروسی است و از این رو، این همه رفت و آمد است. رحیم‌علی نی می‌نوازد و بچه‌ها دست می‌زنند. خدا کند امشب پایان نرسد و روز نیاید و دَم رحیم‌علی همچنان گرم و دراز باشد).
امروز هم در هیاهوی دستگاه‌های نوین، در برخی جشن‌ها از او خواسته می‌شود بنوازد وآنگاه که صدای دلنشین و آرام نی‌ از بلندگوها پخش می‌شود، شادی و آرامش دلنشینی همراه می‌آورد و یاد و یادگارهای بسیاری را برای سالمندان زنده می‌کند.

نویسنده برادرزاده گل زنده یاد رحیم علی شمسایی.


ثبت دیدگاه

    • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
    • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
    • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

پیشنهاد های امروز TOP